Concept-Agenda Onderwijs en economie
Lead: Woord & Daad
Goede vaktrainingen behoren een integraal onderdeel te zijn van het onderwijs dat kinderen en jongeren aangeboden krijgen. Naarmate economieën in ontwikkelingslanden zich verder ontplooien en diversifiëren, is er een hoger en meer divers geschoold aanbod van arbeidskrachten nodig. Daarnaast zal er altijd behoefte blijven aan mensen die getraind zijn in meer traditionele vaardigheden, zoals landbouw, houtbewerking en textiel.
Vaktraining functioneert als een effectief middel om armoede en werkloosheid tegen te gaan. Op het individuele niveau heeft de persoon die een adequate training krijgt meer kans op een goede baan of om zijn eigen bedrijfje te starten. Op het macroniveau blijkt er een samenhang te zijn tussen weerbaarheid van een land tegen economische schokken en de omvang van het getrainde arbeidspotentieel als gevolg van een voldoende aanbod van beroepsopleidingen.
Agenda 2015
(1) Stimuleer contacten tussen instellingen voor beroepsonderwijs, arbeidsmarkt en bedrijfsleven
Om beroepsonderwijs goed te laten aansluiten op de arbeidsmarkt, is het noodzakelijk dat de aanbieders van beroepsonderwijs contact houden met het bedrijfsleven. Ervaring heeft geleerd dat veel vakscholen te veel naar binnen gericht zijn. Zaken als Public Relations (PR), een bedrijven open dag, organisatie van excursies en het laten geven van lessen door mensen uit het bedrijfsleven kunnen hierbij behulpzaam zijn. Overigens kan hiermee al begonnen worden in het secundair onderwijs, voordat jongeren de keuze maken voor een specifieke vaktraining. Hiermee worden organisaties gestimuleerd om zichzelf meer op de kaart te zetten. Van belang is dat er een vakschool niet op zich zelf staat, maar contact heeft met organisaties die kunnen helpen om kwaliteit van onderwijs en toegang tot arbeidsmarkt te verbeteren. In principe zou dan ook vooral samengewerkt moeten worden met vakonderwijsinstellingen die nauw verbonden zijn met het bedrijfsleven en de non-profit sector en die aantoonbaar aan vaardigheden en kennis werken die op de markt gevraagd worden. De mate waarin de private sector bereid is tot het leveren van een bijdrage aan de operationele en investeringskosten van vaktrainingen kan dienen als een indicator voor de marktgerichtheid van de vakschool. Het is ook een optie om vaktrainingen marktgerichter te maken door incentives te creëren voor jongeren die aan het einde van hun opleiding in staat zijn om voor zichzelf een baan op niveau te bemachtigen en bereid zijn om in het eerste werkzame jaar feedback te geven t.b.v. verbetering van de opleiding.
- ACTIE: Stimuleer en beloon vakscholen om te participeren in netwerken met het bedrijfsleven, beurzen etc.
(2) Laat de inrichting van beroepsonderwijs volgen op een goede economische analyse
Het is van belang om de ontwikkeling van curricula voor vakonderwijs te koppelen aan het verrichten van goede economische analyses, waarbij de potenties van rurale gebieden ten opzichte van urbane gebieden in termen van voedselproductie een rol spelen. Zet in op de mogelijkheden voor verwerkende bedrijven om de aanvoer vanuit rurale gebieden te vergroten. Kijk wat voor de organisatie daarvan nodig is in termen van vaardigheden voor management van voedselproducerende en verwerkende bedrijven, organisatie van productketens, het verrichten van de productie zelf, toezicht op kwaliteit binnen de keten etc. en bouw daar onderwijsprogramma’s omheen.
- ACTIE: werk veel meer samen met het bedrijfsleven zodat je kwaliteit van vakscholen ook afmeet aan basis van wat het lokale bedrijfsleven als zodanig ervaart en relevant beoordeelt. Analyseer samen de economische ontwikkelingen en stem daar het onderwijsaanbod op af.
(3) Maak training in niet-technische vaardigheden onderdeel van vakopleiding om succes van jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten
Naast technische training, zijn ook life-skills en andere niet technische vaardigheden belangrijk voor jongeren om goed te kunnen functioneren op de arbeidsmarkt. In de aansturing van ontwikkelingsprogramma’s moet voldoende aandacht gegeven worden of Zuidelijke organisaties zich daadwerkelijk inzetten om ook niet-technische vaardigheden (life skills, ethiek van zakendoen en ondernemen, bewustzijn over normen voor eerlijke arbeid).
- ACTIE: Zorg ervoor dat beroepsonderwijs niet versmald wordt tot een technische aangelegenheid, maar dat er voldoende aandacht besteed wordt aan essentiële niet-technische vaardigheden.
(4) Maak praktische training in ondernemersvaardigheden onderdeel van het beroepsonderwijs
Om jongeren goede (ondernemers)vaardigheden bij te brengen, is het noodzakelijk dat praktische training onderdeel uitmaakt van het programma. Al op jonge leeftijd moet begonnen worden met programma’s waarin aspecten, van geld en ondernemerschap terug komen. Er zijn door bijvoorbeeld Junior Achievement (die het idee van miniondernemingen wereldwijd promoot) ook curricula ontwikkeld voor lessen op basisonderwijs/voortgezet onderwijs om ondernemerschap te stimuleren. In de vakonderwijsprogramma’s in het Zuiden kan training in ondernemersvaardigheden gedaan worden op verschillende manieren, zoals een duale training van werken en leren, stages etc. Wanneer praktische training onderdeel uitmaakt van een lesprogramma vergroot dit kansen van jongeren op de arbeidsmarkt.
- ACTIE: zorg dat praktische training in ondernemersvaardigheden standaard onderdeel uitmaakt van beroepsonderwijs.
(5) Steun vakjongeren in het opzetten van een eigen bedrijfje
Ervaring heeft geleerd dat het voor veel jongeren die afgestudeerd zijn, moeilijk is om een eigen bedrijfje op te zetten. Een aantal zaken spelen hierbij een rol zoals: beperkte toegang tot financiering, geringe ervaring, geen startkapitaal etc. Het verdient daarom aanbeveling om jongeren die ondernemer willen worden hierin te assisteren, bijvoorbeeld d.m.v. ‘business incubation’: begeleid door de vakschool of in samenwerking met aanbieders van ‘job & business services’ een eigen bedrijfje starten, gebaseerd op bedrijfsmatige principes. Gedacht kan ook worden aan het in contact brengen met organisaties als een Kamer van Koophandel, MFI etc.
- ACTIE: ontwikkel programma’s voor ondernemersvaardigheden waarbij leerlingen daadwerkelijk begeleiding kunnen krijgen bij het opzetten eigen bedrijfjes.
Meer informatie
Downloads
Extensive English summary plus background information
Links