Kamerdebat over afbouw onderwijshulp

Hoe gaat Nederland ervoor zorgen dat de onderwijshulp op landenniveau, die de komende jaren wordt beëindigd, op een verantwoorde manier wordt overgedragen of afgebouwd. Die vraag staat centraal in een Algemeen Overleg van de Vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken met staatssecretaris Knapen op 2 februari.

Snelle afbouw budgetten

In het OS-beleid van de regering Rutte zijn nieuwe prioriteiten benoemd en wordt de Nederlandse steun aan onderwijs in ontwikkelingslanden in heel snel tempo afgebouwd. Van de twaalf landen waar Nederland nu nog bilaterale onderwijshulp geeft, blijven er in 2015 nog maar vier over. Het budget voor die hulp was in 2008 nog € 260 miljoen euro; in 2012 is nog slechts € 99,1 miljoen beschikbaar, en in 2014 nog 41,8 miljoen. In twee landen waar Nederland een van de grootste onderwijsdonoren was, Burkina Faso en Zambia, staat het budget al in 2014 op nul.

Te optimistisch

Staatssecretaris Knapen is ervan uit gegaan dat nationale regeringen of andere donoren de financiering van onderwijsprogramma’s waaraan Nederland zijn steun beëindigt, wel zullen overnemen. Die aanname is echter veel te optimistisch gebleken. Ook veel andere belangrijke onderwijsdonoren verminderen of beëindigen hun steun op landenniveau; internationaal is er dan ook een groot tekort aan middelen voor met name basisonderwijs in ontwikkelingslanden.

Kapitaalvernietiging

Vorig jaar heeft de Global Campaign for Education-Nederland de staatssecretaris en de Tweede Kamerleden er al op gewezen dat door snelle afbouw van de Nederlandse hulp het onderwijs in een aantal partnerlanden in de problemen kan komen. Ook zouden de forse bezuinigingen kunnen leiden tot het verloren gaan van bereikte resultaten en kapitaalvernietiging. In Kamerdebatten en in brieven van de staatssecretaris is de verantwoorde afbouw van onderwijsprogramma’s al uitvoerig aan de orde gekomen.

Nadelige gevolgen

Staatssecretaris Knapen heeft gezegd de onderwijshulp op een verantwoorde manier te willen afbouwen, budget gereserveerd, en toegezegd de Tweede Kamer regelmatig te zullen informeren. Maar hij heeft niet willen toezeggen dat Nederland zich niet terugtrekt zolang geen vervangende financiering is gevonden. In een brief aan de Vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken heeft GCE-NL zijn zorgen geuit over mogelijk nadelige gevolgen van beëindiging of vermindering van de Nederlandse steun in met name Burkina Faso, Bolivia, Mali, Zambia en Nicaragua.

Positieve evaluatie

Ook vraagt GCE-NL daarin aandacht voor de cruciale rol die onderwijs zou kunnen spelen in het behalen van resultaten op de nieuwe beleidsspeerpunten. Op de agenda van het Algemeen Overleg op 2 februari staat namelijk ook de beleidsreactie van Knapen op de evaluatie van de Nederlandse bijdrage aan basisonderwijs in ontwikkelingslanden, gedurende 1999-2009, van de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB), ‘Education Matters’. Dit rapport verscheen eind november vorig jaar. Uit dit uitgebreide IOB-onderzoek blijkt dat Nederland tien jaar lang een invloedrijke en grotendeels effectieve donor is geweest in de onderwijssector, maar dat het werk nog niet af is.

Nieuwe beleidsspeerpunten

Ook toont het IOB-onderzoek duidelijk aan dat onderwijs van goede kwaliteit een effectief middel zou zijn voor het behalen van resultaten op de nieuwe beleidsspeerpunten. Uit literatuuronderzoek blijkt vooral een zeer sterke samenhang tussen het genieten van goed onderwijs – en economische groei en een verbeterde gezondheid, met name van vrouwen en hun eventuele kinderen. Ook zijn de veiligheid en rechtsorde, zeker in fragiele staten en (post)conflictsituaties, gediend met voldoende aanbod van goed onderwijs. In de brief aan de leden van de Tweede Kamer doet GCE-NL dan ook de aanbeveling onderwijs een prominente rol te laten spelen bij de ondersteuning van de nieuwe beleidsspeerpunten.

Gekoppelde documenten

Titel	Bestandsgrootte	MIME-type
Brief GCE AO Uitfasering bilaterale OS	119.8 kB	application/pdf